Đầu năm nói chuyện với vài bạn bè làm B2B trong ngành cưới. Phần lớn mọi người than về công nợ. Vẫn biết rằng tệp khách hàng của họ là các studio cưới với mặt bằng chung về văn hoá, nhận thức, tư duy và sự chuyên nghiệp có thể không thể bằng các ngành nghề khác nên điều đó dẫn đến việc nhiều bạn khó đòi nợ. Nhiều bạn khổ sở về công nợ cuối năm.
Mặc dù đặc thù ngành cưới ở Việt Nam là vậy nhưng điều đó không có nghĩa là bạn không có bất kì một quy trình, một chính sách hay một hành động "giáo dục khách hàng" nào. Bạn nghĩ rằng "ngành này nó vậy" nên bạn phải chiều theo bằng mọi giá. Để rồi chính bạn phải khổ sở để năn nỉ khách hàng thanh toán công nợ vào cuối năm mà không dám làm căng vì khách hàng có thể bỏ bạn để qua nhà cung cấp hay đối tác khác đồng thời có thể xù luôn công nợ nếu muốn mà bạn không thể làm gì.
Mỗi một quy trình, một chính sách, một hành động để thu hồi công nợ hay để giáo dục khách hàng về công nợ có thể không mang lại hiệu quả tức thì, nhưng không có nghĩa là nó không không cần thiết, không có nghĩa nó không giúp cải thiện được tình hình về lâu dài. Có rất nhiều phương pháp, nhiều quy trình cũng như nhiều chính sách để hạn chế và giảm thiểu rủi ro về công nợ nhưng mình thấy phần lớn đều đổ thừa thị trường, đổ thừa môi trường kinh doanh mà lại thiếu cái bước cực kỳ đơn giản nhưng lại cực kỳ quan trọng về đường dài. Đó chính là : Công bố minh bạch các chính sách thanh toán và công nợ.
Đây chính là hành động tăng sự nhận biết về các chính sách thanh toán và công nợ đối với khách hàng để khách hàng ý thức hơn về nó. Ví dụ mỗi báo giá, mỗi hoá đơn bán hàng, mỗi tem nhãn ship hàng, mỗi cataloge chào hàng, mỗi tin nhắn email confirm đơn hàng.... của bạn có kèm theo các hình thức thông báo nợ, nhắc nợ? Bạn có hóa đơn thông báo công nợ định kỳ cuối tháng không ? các hình thức đó có đủ tinh tế, đủ nghiêm túc đủ chuyên nghiệp hay chưa mà đòi khách hàng phải chuyên nghiệp. Các hình thức, quy trình hay phương pháo đó có kèm theo các hình thức thành toán, các chính sách hoặc các ưu đãi về công nợ để nhắc nhở khách hàng luôn ý thức về nó hay không ?
Nếu bạn không có các quy trình trên thì khách hàng sẽ mặc định rằng bạn Ok với công nợ quá hạn. Bạn không quá quan tâm hay đặt nặng, rằng họ mặc nhiên có đặc quyền về công nợ đối với bạn. Và thậm chí chính khách hàng cũng chả thấy áy náy gì về chuyện trễ công nợ từ năm này sang năm kia.
Các quy trình trên chính là hành động hành động "giáo dục khách hàng" ý thức hơn về công nợ. Nó chưa chắc có hiệu quả ngay nhưng nó vô cùng cần thiết về lâu dài. Cái key chính ở đây là quy trình dịch vụ, là tính hệ thống, là thiết kế điểm chạm đối với khách hàng, không phải dùng chiêu trò gì để đòi nợ.
Nó giống như việc có một đứa con đã trưởng thành và khi con bạn thường xuyên đi chơi thâu đêm suốt sáng. Bạn không hài lòng về việc đó nhưng bạn cũng không thể cấm nó. Vậy bạn sẽ nhắc nhở nó để nó ý thức việc đó hay bạn sẽ im lặng và chịu đựng để chúng nghĩ rằng việc đó là bình thường ? Bạn biết chắc có nhắc thì chưa chắc nó lập tức thay đổi hành vi được liền. Nhưng việc tăng cường nói về việc đó sẽ giúp tác động vào ý thức con bạn về lâu dài.
Các quy trình mình ví dụ ở bước trên có thể bao gồm luôn cả các quy trình "nhắc nợ" và "thu hồi công nợ" của phòng kinh doanh. Bao gồm luôn các hình thức trả nợ các công nợ quá hạn và khó thu hồi. Bao gồm luôn cả các chính sách đặt cọc, thanh toán trước để hưởng ưu đãi. Bao gồm luôn cả việc phân chia sàng lọc các đối tượng khách hàng. Bao gồm luôn cả việc đưa ra chính sách, công cụ công nghệ, công cụ pháp lý hỗ trợ việc thu hồi công nghệ. Bao gồm luôn tất cả các hình thức nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ để tạo lợi thế cạnh tranh khi giới hạn các vấn đề công nợ...
Nói chung là còn rất nhiều phương pháp để cải thiện tình hình công nợ... Tuy nhiên mình làm biếng phân tích vì nó sẽ vô ích nếu Tư Duy của bạn không tập trung vào tính hệ thống, vào tính quy trình dịch vụ để cải thiện công nợ. Điều đó chả khác gì chính bạn đang buông lỏng khách hàng, buôn lỏng quy trình hệ thống. Điều đó có nghĩa rằng chính bạn đang là người dạy hư khách hàng của bạn chứ chả phải do khách hàng hay do cái thị trường nào cả.